×

अण्णाभाऊ साठे डॉ.बाबासाहेब आंबेडकर यांचे वैचारिक वारस

Published On :    1 Aug 2020  By : MN Staff
शेयर करा:


जगाच्या इतिहासात १ ऑगस्ट १९२० चा दिवस उगवला आणि आणि इतिहास बदलून टाकला. हा इतिहास बदलून टाकणारा व्यक्ती म्हणजे अण्णाभाऊ उर्फ तुकाराम साठे होय. अण्णाभाऊ साठे यांना लोकशाहीर, साहित्य सम्राट म्हणून ओळख निर्माण झाली खरी पण समाजामध्ये अण्णाभाऊंचे साहित्य आणि विचार अजूनही पोहचले नाही. व्यवस्थेने अण्णाभाऊंना आजही उपेक्षित ठेवले अण्णाभाऊ साठे यांचे हे जयंती शतक आहे.





जगाच्या इतिहासात १ ऑगस्ट १९२० चा दिवस उगवला आणि आणि इतिहास बदलून टाकला. हा इतिहास बदलून टाकणारा व्यक्ती म्हणजे अण्णाभाऊ उर्फ तुकाराम साठे होय. अण्णाभाऊ साठे यांना लोकशाहीर, साहित्य सम्राट म्हणून ओळख निर्माण झाली खरी पण समाजामध्ये अण्णाभाऊंचे साहित्य आणि विचार अजूनही पोहचले नाही. व्यवस्थेने अण्णाभाऊंना आजही उपेक्षित ठेवले  अण्णाभाऊ साठे यांचे हे जयंती शतक आहे. शंभरावी जयंती यावर्षी आपण साजरी करत आहोत. ही जयंती साजरी करताना आपल्याला अण्णाभाऊंची व त्यांच्या कार्यांची ओळख होणे गरजेचे आहे. शंभर वर्षानंतरही आपण अण्णाभाऊसाठे यांना फक्त जातीनेच ओळखतो किर्तीने ओळखत नाही. जातीचा पगडा डोक्यावर असल्यामुळे आपण अनेक विद्वान लोकांच्या ज्ञानाला, कार्याला मुकलो ही आपली शोकांतिका आहे. काय आजही अण्णाभाऊंची ओळख फक्त एक मातंग म्हणून करून द्यायची आहे की एक उपेक्षित, वंचित आणि कामगारांच्या प्रश्नांना वाचा फोडणारा नायक म्हणून करु द्यायची हे आपल्या बुद्धीमत्तेवर अवलंबून असते. कामगारांना जात नसते, उपेक्षितांना जात नसते तर तो एक समाज असतो आणि सामाजिक प्रश्नांना वाचा फोडण्याचे काम करणारा नायक म्हणजे अण्णाभाऊ साठे होत.


एका छोट्या गावात घरात गरिबी असलेल्या परिस्थितीमध्ये अण्णाभाऊ साठे यांचा जन्म होतो. जातीव्यवस्थेने जी उतरंड निर्माण केली त्या उतरंडीमध्ये खालच्या पायरीमध्ये, आर्थिक दृष्टीने गरीब, शैक्षणिक दृष्टीने मागास घरात जन्माला येऊन जग बदलण्याची क्षमता निर्माण करणारा अण्णाभाऊ खर्‍या अर्थाने नायक ठरतो आणि हाच नायक आपल्याला समाजासमोर ठेवायचा आहे. अण्णाभाऊ साठे हे दिड दिवस शाळेत गेले एवढेच आम्हाला सांगितले जाते पण ज्याला लिहता येत नव्हतं तो साहित्य सम्राट कसा झाला हा खडतर प्रवास आजही आम्हाला कोणी सांगत नाही.  पोटाची भुक भागवण्यासाठी मुंबई ला गेलेल्या अण्णाभाऊंना वाचता येत नव्हते. गिरणीमध्ये काम करून पोट भरणार्‍या अण्णाभाऊंना लिहण्या-वाचण्याची भूक होती.  भूक भागवण्यासाठी अण्णाभाऊ हे रस्त्यावर येता जाता दुकानाच्या पाटीवरील अक्षरांची जुळवाजुळव करून अक्षर साक्षर झाले, अक्षर साक्षर होऊन लिहायला लागले. राजकीय क्षेत्रात अण्णाभाऊ यांच्यावर महापुरूषांच्या विचारांचा प्रभाव असला तरी साहित्य क्षेत्रात मात्र डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचा प्रभाव होता. अण्णाभाऊंची लेखणी ही न्याय, स्वाभिमानासाठी लिहती झाली, गोर गरिब, उपेक्षित, कामगारांचा आवाज म्हणजे अण्णाभाऊंची लेखणी होती. 


अण्णाभाऊंच्या लेखणीमध्ये प्रामाणिकपणा, संघर्ष, मेहनत, स्वाभिमान देशकार्य दिसून येते. अण्णाभाऊ साठे यांच्या संघर्ष शोषक विरुद्ध शोषीत असा होता. शोषक वर्ग शोषितांचा विकास होऊ देत नाही. कामगारांचे शोषण करून भांडवलदारांचे पोषण होते म्हणून भांडवलशाही विरोधात कामगारांचा आवाज अण्णाभाऊ साठे बनले होते. अण्णाभाऊ साठे यांना मानवाचे संपूर्ण स्वातंत्र्य पाहिजे होते, कामगारांचे , उपेक्षितांचे शोषण थांबून त्यांना न्याय मिळावा यासाठी त्यांचा लढा होता. ब्रिटीशांनी भारताला स्वातंत्र्य देऊन सत्ता भारतीयांकडे दिली तो दिवस म्हणजे १५ ऑगस्ट १९४७. संपूर्ण देशाने स्वातंत्र्य दिवस साजरा केला परंतु १६ ऑगस्ट १९४७ ला अण्णाभाऊ साठे यांनी लाखोंच्या सभेमध्ये, भर पावसात ‘ये आझादी झुठी है देश की जनता भुखी है’ असे जाहीर करून सर्वसामान्य लोकांना, उपेक्षितांना, कामगारांना हे स्वातंत्र्य लागूच नाही अशा प्रकारचे मत मांडून मानवी स्वातंत्र्याची अपेक्षा व्यक्त केली होती.


डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी सुद्धा भारतीय स्वातंत्र्य लढ्यामध्ये प्रत्यक्ष सहभाग घेतला नव्हता कारण ब्रिटिश आज ना उद्या देश सोडून जाणारच आहेत याची जाणीव डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांना होती. पण ब्रिटिश सोडून गेल्यानंतर देशाला स्वातंत्र्य मिळेल पण येथील अस्पृश्यांचे काय? जंगलात भटकंती करणार्‍या आदीवासींचे काय ? हजारो वर्षापासून ज्या समाजाचे आर्थिक, मानसिक, शारीरिक शोषण होते त्याचे काय? त्यांना तर स्वातंत्र्य मिळणार नाही म्हणून डॉ.बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या लढा मानवी स्वांतत्र्याचा होता, लोकांना हक्क अधिकार बहाल करून शोषण थांबण्याचा होता. उपेक्षित, अस्पृश्य, मागास समाजाला सत्तेचे दार खुली करणे म्हणजे खरे स्वातंत्र्य या धरतीवर डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी मानवी स्वांतत्र्याची लढाई लढली, त्याच धरतीवर अण्णाभाऊ साठे यांचा १६ ऑगस्ट १९४७ चा मोर्चा म्हणजे उपेक्षित, कामगारांना वास्तव स्वातंत्र्य मिळण्याचा एल्गार होता. डॉ.बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या लिखाणामध्ये जी सत्यता, जो स्वाभिमान दिसून येते, जो परिवर्तनासाठी प्रबोधनाचा मारा दिसून येतो तीच शैली अण्णाभाऊ साठे यांनी अवगत केली होती. डॉ.बाबासाहेब आंबेडकर यांची लेखणी समाजात ऊर्जा निर्माण करण्याचे काम करत होती. अण्णाभाऊंची लेखणी सुद्धा समाजात ऊर्जा निर्माण करण्याची काम करत होती. अण्णाभाऊंची फकिरा स्वाभाविक, संघर्ष आणि लढा शिकणारे कादंबरीमधील वास्तव पात्र आहे. हेच पात्र जगण्यासाठी आणि व्यवस्था बदलण्यासाठी बळ देते. समाजाला दिशादर्शक ठरते. वास्तववादी साहित्याच्या माध्यमातून व्यथा मांडणारा नायक खर्‍या अर्थाने डॉ.बाबासाहेब आंबेडकर यांचा वैचारिक वारस आहे.

जग बदल घालुनी घाव
मज सांगून गेले भीमराव


व्यवस्था परिवर्तनासाठी प्रस्थापित व्यवस्थेवर वार करण्यासाठी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचीच प्रेरणा घेऊन उपेक्षित, शोषीतांना न्याय देण्याचे काम अण्णाभाऊ साठेंनी केले. अण्णाभाऊ साठे यांच्या कांदबरी, कथा, नाटक यामध्ये सच्चेपणा दिसतो, अण्णाभाऊंचे साहित्य हे नैराश्यातून संघर्षाकडे आणि संघर्षातून व्यवस्था परिवर्तनाकडे नेते. म्हणून अण्णाभाऊ साठे यांचे साहित्य वाचून संघर्ष, आणि आन्यायाचा विरोध करणारा भारतीय समाज निर्माण करणे गरजेचे आहे.
अण्णाभाऊंच्या साहित्यामध्येच संघर्ष नाही तर जीवनातही संघर्ष आहे. त्यांचे विचार आणि कार्य बघितले तर संघर्षमय जीवनाची प्रचिती येते शाळेत न जाता साहित्य रत्न होणे, आणि गावाची ओळखही नसताता कामगारांचा नेता होणे हे साधे काम नाही. मुबंई महाराष्ट्रात असावी की गुजरातमध्ये हा वाद पेटला होता. मुंबई महाराष्ट्रात राहण्यासाठी समाजामध्ये जाऊन जनसमर्थन मिळण्यासाठी हातात डफ घेऊन तरुणांमध्ये उर्जा भरणारा नायक म्हणजे अण्णाभाऊ साठे. कोणत्याही प्रकारची तमा न बाळगता पोलिसांच्या विरोधाला न जुमानता मुंबईसाठी लढा उभा करणारा सैनिक म्हणजे अण्णाभाऊ साठे होत. मुंबई लढ्यामध्ये सुद्धा अण्णाभाऊंना उपेक्षित ठेवले गेले. गोवा मुक्ती संग्रामामध्ये प्रत्यक्ष भाग घेऊन गोव्याला भारतात विलिन करण्यासाठी संघर्ष करणारे अण्णाभाऊ साठे होते. समाजासोबतच राष्ट्राला मजबूत करण्यासाठी तत्पर असलेला शायर म्हणजे अण्णाभाऊ साठे. अण्णाभाऊंची शायरी लोक प्रबोधनाची होती, लोकांना जागृत करणारी होती. माझी मैना गावाकडे राहली ही कविता खूप प्रसिध्द झाली त्या कवितेमधील मैना ही त्याची बायको, प्रेयेसी नाही तर गावातील जनता होती. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांना अपेक्षित समाजप्रबोधन, समाज जागृती अण्णाभाऊ साठे यांनी केली. फकीरा सारखी जगविख्यात कांदबरी अण्णाभाऊ साठे यांनी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांना अर्पण केली. यावरून अण्णाभाऊ साठे डॉ.बाबासाहेब आंबेडकर यांना वैचारिक गुरू मानत होते व जनकल्याणाचे, व्यवस्था परिवर्तनाचे काम करत होते दिसून येते. अण्णाभाऊ साठे यांच्या अनेक पैलू आजही समोर आलेले नाहीत. आम्ही छत्रपती शिवाजी महाराजांबद्दल आमच्या शेजार्‍याला बोलत नाही. परंतु छत्रपती शिवरायांना रशियामध्ये पोहचवणारे अण्णाभाऊ साठे आहेत हे किती लोकांना माहिती आहे. अण्णाभाऊंना विदेशात जाण्यासाठी व्हिसा नाकारणारे लोक अण्णाभाऊ यांचे विचार समाजात रूजवणार नाहीत याची जाणीव सर्वांना असायला पाहिजे. 


अण्णाभाऊंची जयंती साजरी करताना किंवा अण्णाभाऊंना समजून घेताना फक्त त्यांच्या कांदबर्‍यांची संख्या, कथासंग्रहाची कथा, नाटकांची संख्या ऐकून समाधान मानण्यापेक्षा त्यात काय लिहले आहे हे जर वाचले तर आपल्याला अण्णाभाऊंची समाजाप्रती, कामगारांप्रती, उपेक्षितांना प्रती राष्ट्रपती किती आपुलकी आणि तळमळ होती याची जाणीव होईल. अण्णाभाऊंचे साहित्य वाचले तरच कळेल अण्णाभाऊंना साहित्य सम्राट का म्हणतात. अण्णाभाऊंच्या कार्यांची व आंदोलनाची दिशा लक्षात घेऊन त्या प्रकारे वागणे आवश्यक आहे. कारण अण्णाभाऊंचे साहित्य जगण्यास बळ देते. आपण बारकाईने जर विचार केला तर डॉ.बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या आणि अण्णाभाऊ साठे यांच्या लेखन शैलीत व विचारात खुप साम्य आहे. यावरून अण्णाभाऊ साठे डॉ.बाबाबासाहेब आंबेडकर यांचे वैचारिक वारस आहेत हे दिसून येते. अण्णाभाऊंची जन्म शताब्दी वर्षे अण्णाभाऊंना समजून वाचून साजरे केले तर अण्णाभाऊंच्या विचाराची पेरणी समाजामध्ये होऊन एक ऊर्जा निर्माण होईल व समजाला दिशा मिळेल.

विनोद पंजाबराव सदावर्ते
मो: ९१३०९७९३००



PAY BACK TO THE SOCIETY NATIONWIDE AGITATION FUNDDonate Here



संपर्क करा

आपल्याकडे असलेली महत्वाची महािती, लेख, ऑडियो, व्हिडीयो तसेच काही सुचना आपण आम्हाला खालील ई-मेल वर पाठवू शकतां.:

email : news@mulniwasinayak.com

MN News On Facebook

लोक​प्रिय
मोदींची स्तुती करणार्‍या बबिता फोगटवर सरकार मेहरबान
मेक इन इंडियाची व्याख्याच बदलावी लागेल
वैदिक धर्म मानणारे अन्य धर्मांवर करतायेत अतिक्रमण
संशोधन, रिसर्च,आणि मूलभूत शिक्षणाकडे विद्यार्थ्यांचा ओ
गोरक्षकांच्या दहशतीमुळे मुस्लिमांचं जगणं मुश्कील
सरन्यायाधीशांवरची टीका ही सर्वोच्च न्यायालयाचा अवमान क
मराठा आरक्षणाकडे महाआघाडी सरकारचे दुर्लक्ष, संघटनांचा
विशेष राज्याचा दर्जा काढल्यानंतरही काश्मीरातील परिस्थ
मुंबईतील उद्योग लवकरच सुरू करणार
‘सुसाईड नोट’मध्ये अर्णब गोस्वामीचे नाव, कारवाई करा
बोगस धान व्यापार्‍यांची चौकशी करून शेतकर्‍यांची लूटमार
चिनी घुसखोरीची माहिती संरक्षण मंत्रालयाच्या वेबसाइटवर
धर्म आणि मंदिरं टीकवण्यासाठी हिंदूंकडे सत्ता असणे गरजे
फडणवीस सरकारची बळीराजा चेतना योजना ठाकरे सरकारने केली र
नवीन शिक्षण धोरणाला मंजुरी मिळताचा शिक्षणाच्या ब्राह्म
विजय मल्ल्या प्रकरणातील कागदपत्रे गायब, सर्वोच्च न्याय
कॉंग्रेसद्वारा राम मंदिर उभारणीचे जाहीरपणे समर्थन
प्रशांत भूषण यांनी माफी मागावी किंवा स्पष्टीकरण द्यावे
भाजप आमदाराचा सुटला तोल, मतदाराशी बोलताना केली शिविगाळ
दहावी-बारावी फेरपरीक्षांचा निर्णय अद्याप नाहीच, विद्या
COPYRIGHT

All content © Mulniwasi, unless otherwise noted or attributed.


ABOUT US

It is clear from that the lack of representation given to our collective voices over so many issues and not least the failure to uphold the Constitution - that we're facing a crisis not only of leadership, but within the entire system. We have started our “Mulnivasi Nayak“ on web page to expose the exploitation and injustice wherever occurring by the brahminical forces & awaken the downtrodden voiceless & helpless community.

Our Mission

Media is playing important role in democracy. To form an opinion is the primary work in any democracy. Brahmins and Banias have controlled the fourth pillar of the democracy, by which democracy is in danger. We have the mission to save the democracy & to make it well advanced in common masses.

© 2018 Real Voice Media. All Rights Resereved
 e - Newspaper